ما تعدادی پزشک و دانشجوی پزشکی هستیم که تصمیم گرفتیم بخشی از وقتمان را صرف نوشتن اطلاعات پزشکی درست و قابل فهم به زبان فارسی کنیم. دکتر قلب نخستین سایت از این مجموعه است.
چرا این سایت را ساختیم
در مطب و درمانگاه، الگوی تکرارشوندهای میبینیم: بیمار پیش از آمدن، نام بیماری یا دارویش را جستجو کرده و چیزی پیدا کرده که یکی از این دو حالت را داشته است — یا آنقدر تخصصی بوده که چیزی از آن نفهمیده، یا آنقدر سطحی و بیمنبع که بیجهت ترساندهاش.
میان ترجمهی خام مقالههای تخصصی و مطالب بیامضایی که برای جلب کلیک نوشته میشوند، جای خالی روشنی هست: متن فارسیای که پزشک نوشته باشد، منبعش معلوم باشد، و مخاطبش بیمار باشد نه همکار پزشک.
دکتر قلب برای پر کردن همین فاصله ساخته شده است.
چرا قلب
بیماریهای قلب و عروق سالها است که نخستین علت مرگ در ایران و در جهان است. در عین حال، بخش بزرگی از این بیماریها با تشخیص بهموقع و تغییر سبک زندگی قابل پیشگیری یا کنترل است — و این یعنی اطلاعات درست، اینجا بیش از هر جای دیگری میتواند تفاوت ایجاد کند.
نکتهی دیگر آنکه واژگان این حوزه پیچیده است. بیمار با یک برگهی آزمایش، نام یک دارو، یا عبارتی مثل «اکوی TDI» بیرون میآید و نمیداند از کجا شروع کند. ساختار سایت را بر همین اساس چیدیم: بیماریها، داروها، ابزارهای تشخیص، روشهای درمان و مراکز درمانی، هر کدام جداگانه، تا کاربر از هر سمتی که وارد شد پاسخش را پیدا کند.
ما که هستیم
تعدادی پزشک و دانشجوی پزشکی، دانشآموخته و دانشجوی دانشگاههای علوم پزشکی ایران. کار اصلی ما در مطب، درمانگاه و بیمارستان آموزشی است و این سایت فعالیتی جدا از آن است.
همهی ما از راه آزمون سراسری و بدون استفاده از هیچ سهمیهای وارد رشتهی پزشکی شدهایم. این را مینویسیم چون معیاری که برای ورود خودمان پذیرفتیم، همان معیاری است که میخواهیم برای محتوای این سایت هم بپذیریم: سنجش بر اساس آنچه واقعاً نوشته شده، نه بر اساس امتیاز جانبی.
در گروه ما دانشجوی پزشکی هم هست و این را پنهان نمیکنیم. تقسیم کار روشن است: گردآوری منابع و نگارش نخست میتواند کار دانشجو باشد، اما مسئولیت درستی علمی هر متن پیش از انتشار بر عهدهی پزشکان گروه است.
صریحتر بگوییم: ما فوقتخصص قلب و عروق نیستیم. پزشک عمومی آموزش دیده است که بیماریهای شایع را بشناسد، منابع علمی را درست بخواند و بداند کجا باید بیمار را به متخصص بسپارد — و همین صلاحیت، مبنای نوشتن آموزش بیمار است. اما تفسیر یک مورد بالینی خاص، تصمیم دربارهی دارو، و پاسخ به پرسشهای فوقتخصصی کار ما نیست و در این سایت انجام نمیشود.
هدف ما این است که بهتدریج بازبینی صفحههای تخصصیتر را به متخصصان قلب و عروق بسپاریم. هر صفحهای که چنین بازبینیای گرفته باشد، نام پزشک بازبین و تاریخ بازبینی در پایین همان صفحه نوشته میشود. اگر این کادر را در صفحهای ندیدید، یعنی آن مطلب هنوز بازبینی تخصصی نشده است.
چطور مطلب مینویسیم
منبع
مبنای هر صفحه، منابع مرجع پزشکی است: راهنماهای بالینی انجمنهای علمی معتبر، بانکهای دارویی مانند DailyMed و PubChem، و منابع آموزش بیمار مانند MedlinePlus. در پایین هر صفحه، پیوند منابع همان مطلب آمده است تا هر کس خواست خودش برود و بخواند.
جایی که دادهی قطعی در دست نداریم، همان را مینویسیم. مثلاً برای نامهای تجاری داروها در ایران، فهرستها را با عبارت «از جمله» میآوریم چون فهرست کامل و بهروز در دسترس عموم نیست، و ادعای کامل بودن، ادعای نادرستی است.
زبان
فارسی روان، بدون ترجمهی تحتاللفظی. اصطلاح تخصصی را وقتی میآوریم که لازم باشد، و بار اول توضیحش میدهیم. معادل لاتین را هم مینویسیم، چون کاربر ممکن است همان را روی جعبهی دارو یا برگهی آزمایش دیده باشد.
ساختار
هر بیماری، دارو، آزمایش یا روش درمان، قالب ثابتی دارد. علائم همیشه جای مشخصی است، عوارض جای مشخص دیگری. این یکدستی باعث میشود کاربر بار دوم بداند دنبال چه چیزی کجا بگردد.
بهروزرسانی
دانش پزشکی تغییر میکند. مطالب را بازبینی میکنیم و تاریخ آخرین تغییر هر صفحه در همان صفحه ثبت است. اگر جایی خطایی دیدید، خوشحال میشویم به ما بگویید؛ اصلاح خطا برای ما مهمتر از دستنخورده ماندن متن است.
تصاویر
تصاویر سایت از ویکیمدیا کامنز و منابع با مجوز آزاد گرفته شدهاند. زیر هر تصویر، نام پدیدآور، نوع مجوز و پیوند صفحهی اصلی آمده است. تصویری را که مجوز بازنشرش روشن نباشد استفاده نمیکنیم.
چه کارهایی در این سایت نمیکنیم
- تشخیص از راه دور نمیدهیم. از روی شرح علائم در پیام یا نظر، نمیشود و نباید بیماری تشخیص داد.
- نسخه نمینویسیم و دوز دارو تعیین نمیکنیم. عددهایی که در صفحههای دارو میبینید، محدودهی رایج مصرف است برای آشنایی شما با دارو — نه دستور مصرف برای شما.
- تبلیغ نمیکنیم. نام هیچ دارو، کلینیک، پزشک یا شرکتی در ازای پرداخت در این سایت نمیآید. مراکز درمانی و داروها بر اساس اهمیت و شناختهبودنشان معرفی میشوند.
- چیزی نمیفروشیم. نه دارو، نه مکمل، نه دوره، نه مشاوره.
- درمانهای بیپشتوانه را ترویج نمیکنیم. اگر روشی شاهد علمی کافی ندارد، یا نامش را نمیآوریم یا صریح مینویسیم که شاهد کافی ندارد.
محدودیتهای ما
این سایت تازه شروع شده است. بخشهایی از آن کامل است و بخشهایی در حال تکمیل. عمداً بخشهای ناقص را مخفی نمیکنیم، چون ترجیح میدهیم بدانید کجا ایستادهایم.
همچنین متنهای ما در حد آموزش بیمار است، نه مرجع بالینی. اگر پزشک یا دانشجوی پزشکی هستید و دنبال جزئیات تخصصیاید، منابعی که در پایین هر صفحه آوردهایم نقطهی شروع بهتری برای شما هستند.
هشدار مهم
این سایت جایگزین مراجعه به پزشک نیست. مطالب اینجا برای آگاهی عمومی است و نمیتواند و نباید مبنای تصمیم دربارهی سلامت شما یا کسی که از او مراقبت میکنید باشد. هیچ دارویی را بر اساس مطالب این سایت شروع، قطع یا تغییر ندهید.
اگر شما یا کسی نزدیکتان یکی از این نشانهها را دارد، خواندن را رها کنید و فوراً با ۱۱۵ تماس بگیرید یا به نزدیکترین اورژانس بروید:
- درد، فشار یا سنگینی قفسهی سینه که بیش از چند دقیقه طول بکشد یا برود و برگردد
- درد سینه همراه با تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع، یا انتشار درد به بازو، گردن، فک یا پشت
- تنگی نفس شدید و ناگهانی
- از حال رفتن، یا تپش قلب همراه با سرگیجهی شدید
- افتادگی ناگهانی یک طرف صورت، ضعف یک طرف بدن، یا بههمریختن ناگهانی گفتار
در این موارد، تأخیر گران تمام میشود.
تماس با ما
برای گزارش خطای علمی، پیشنهاد موضوع، یا هر پرسشی دربارهی خود سایت، با ما در تماس باشید. به پرسشهای پزشکی شخصی — یعنی «من این علائم را دارم، مشکلم چیست» — پاسخ نمیدهیم؛ نه از بیاعتنایی، بلکه چون پاسخ دادن به آن از راه دور کار درستی نیست.
نشانی تماس بهزودی در همین بخش قرار میگیرد.