لیپوپروتئین(a) یا بهاختصار «الپی کوچک a»، نوعی ذرهی چربیِ خون است که سطحش عمدتاً ارثی است و یک عامل خطر مستقل برای بیماری قلبی شمرده میشود. سالها تصور میشد این عدد در طول عمر تقریباً ثابت میماند، پس یکبار اندازهگیری کافی است. مطالعهای تازه روی زنان این فرض را به چالش کشید.
چه بررسی شد
۴٬۵۶۲ زن در بانک زیستی بریتانیا، با میانگین سن ۵۷ سال، در دو نوبت (بهفاصلهی حدود چهار سال) آزمایش شدند و بر پایهی وضعیت یائسگی گروهبندی شدند: کسانی که در این بازه یائسه شدند، کسانی که پیش از یائسگی ماندند، و کسانی که پس از یائسگی بودند.
یافته
بهطور کلی تغییرها اندک بود — جز در یک گروه: زنانی که سطح متوسطِ الپی(a) داشتند و در این بازه یائسه شدند، بهطور میانه ۳۵ واحد افزایش را تجربه کردند، یعنی حدود چهار برابرِ زنانِ دیگر.
در همین گروهِ سطحمتوسط، ۵۶٪ از زنانی که یائسه شدند به محدودهی پرخطر (بالای ۱۲۵) رسیدند، در برابر حدود ۲۹٪ در گروههای دیگر — یعنی خطری بیش از دو برابر.
یک نکته در تفسیر
این مطالعهی مشاهدهای است و زیرگروهِ کلیدیاش کوچک بود (۳۹ نفر). ضمناً آزمایش الپی(a) در ایران همهجا در دسترس و ارزان نیست.
این برای شما چه معنایی دارد
اگر زن هستید و یکبار الپی(a)تان اندازهگیری شده و در محدودهی متوسط بوده، این عدد ممکن است حوالی یائسگی تغییر کند — پس تکیه بر یک اندازهگیریِ مادامالعمر میتواند گمراهکننده باشد. این را میتوانید با پزشکتان مطرح کنید که آیا در دوران گذار یائسگی تکرار آزمایش برای شما منطقی است.