«سرطان قلب» عبارتی است که کم میشنویم، و دلیلش این است که سرطانِ اولیهی قلب — توموری که از خودِ بافت قلب شروع شود — یکی از نادرترین سرطانهاست. ولی «تودهی قلب» گستردهتر از سرطان است: بیشترِ تودههایی که در قلب پیدا میشوند یا خوشخیماند، یا از سرطانِ جای دیگری به قلب رسیدهاند، یا اصلاً تومور نیستند.
یک نکته پیش از هر چیز: شنیدن اینکه «در قلب تودهای دیده شده» ترسناک است. ولی نوعِ توده را — خوشخیم یا بدخیم، اولیه یا متاستاز — فقط بررسی پزشکی مشخص میکند، نه حدس. و در بسیاری از موارد، نتیجه بسیار بهتر از چیزی است که نامش القا میکند.
چهار دستهی تودهی قلب
- خوشخیم (بیشترِ تومورهای اولیه): شایعترینشان میگزوم است که معمولاً در دهلیز چپ رشد میکند؛ نیز فیبروالاستومِ پاپیلری، و در کودکان رابدومیوم. اینها اغلب با جراحیِ برداشتن درمان میشوند و پیشآگهیِ خوبی دارند.
- بدخیمِ اولیه (نادر): عمدتاً سارکومها. «سرطان قلب» به معنای دقیق همین است و بسیار کمشمار است.
- متاستاز از سرطانِ جای دیگر: این شایعترین نوعِ بدخیمیِ قلب است — بسیار شایعتر از سرطان اولیهی قلب. سرطانهایی مثل ریه، پستان، ملانوم و لنفوم میتوانند به قلب یا پردهی دور آن برسند.
- شبهتومور (اصلاً سرطان نیست): لختهی خون، کیست پریکارد، و زوائد لامبل که در تصویربرداری شبیه تومور دیده میشوند ولی تومور نیستند.
نشانهها به محلِ توده بستگی دارد
تودهی قلب نشانهی یکتا ندارد؛ آنچه ایجاد میکند به جا و اندازهاش بستگی دارد:
- سدِ راهِ جریان خون: میگزومِ دهلیز چپ میتواند مثل تنگی دریچهی میترال عمل کند و تنگی نفس بدهد.
- آمبولی: اگر تکهای از توده جدا شود و با جریان خون برود، میتواند سکتهی مغزی یا انسداد رگ بسازد.
- اختلال ریتم: تپش قلب یا ضربان نامنظم.
- مایع دور قلب: گاهی به تامپوناد قلبی میرسد.
- نشانههای عمومی: تب، کاهش وزن و خستگی — بهویژه در میگزوم.
- گاهی هم توده بینشانه است و اتفاقی در یک اکوکاردیوگرافی پیدا میشود.
تشخیص چگونه است
راه معمول با اکوکاردیوگرافی آغاز میشود که توده را نشان میدهد. برای روشنشدنِ جنسِ توده، امآرآی قلب نقش کلیدی دارد چون بافت را تفکیک میکند؛ گاهی سیتی و در موارد خاص نمونهبرداری هم لازم میشود. ترکیب این تصویربرداریها با شرح حالِ بیمار، در بیشتر موارد منشأ توده را روشن میکند.
درمان به نوعِ توده بستگی دارد
- خوشخیم (مثل میگزوم): جراحیِ برداشتن، که اغلب درمانکننده است.
- بدخیمِ اولیه: رویکردِ چندتخصصی — ترکیبی از جراحی، شیمیدرمانی و پرتودرمانی بسته به مورد؛ پیشآگهی معمولاً دشوارتر است.
- متاستاز: درمان بر محورِ سرطانِ اصلی است، و درگیریِ قلب حمایتی مدیریت میشود.
این کجای پزشکی مینشیند
تودههای قلب بخشی از کارِ کاردیوآنکولوژی هستند — رشتهای که مرزِ قلب و سرطان را پوشش میدهد. در آن صفحه توضیح دادهایم این رشته چه میکند و کدام پزشکان در دکتر قلب این عنوان را دارند.
مطالعهی بیشتر
چون شایعترین منشأِ تودههای بدخیمِ قلب، متاستازِ سرطانهای دیگر است، شناختِ خودِ آن سرطانها هم به کار میآید. «دکتر سرطان» یک مرجع فارسیِ منبعدار دربارهی انواع سرطان، داروها و روشهای درمان است — که زیر همان مدیریتِ دکتر قلب منتشر میشود.
در ویزیت چه بپرسم
- این توده خوشخیم است یا بدخیم — و اولیه است یا متاستاز؟
- برای روشنشدنِ جنسِ توده، آیا امآرآی قلب لازم است؟
- آیا این توده خطرِ آمبولی یا انسدادِ جریان خون دارد؟
- گزینهی درمان چیست و آیا جراحی لازم است؟
این صفحه اطلاعات عمومی است و جای مشاورهی پزشکی را نمیگیرد. تشخیص و درمانِ تودهی قلب حتماً باید زیر نظر پزشک باشد. در وضعیت اورژانسی با ۱۱۵ تماس بگیرید.