در فروشگاه‌های اینترنتی و بازارِ ایران، ساعت‌های هوشمندِ ارزانی فروخته می‌شوند که در تبلیغاتشان «سنجشِ فشار خون»، «قندِ خونِ بدونِ سوزن»، «نوار قلب» و حتی «چربیِ خون» آمده است. برای بیمارِ قلبی یا دیابتی، این ادعاها بسیار وسوسه‌انگیزند؛ و دقیقاً به همین دلیل خطرناک‌اند. این راهنما توضیح می‌دهد شواهد درباره‌ی این ادعاها چه می‌گویند و چطور پیش از خرید، قابلیتِ پزشکیِ واقعی را از تبلیغات تشخیص دهید.
اطلاعاتِ این راهنما تا آبان ۱۴۰۵ (اکتبر ۲۰۲۶) با صفحه‌های رسمیِ سازندگان، پایگاه‌های نهادهای نظارتی و مطالعاتِ منتشرشده تطبیق داده شده است. امکانات و نامِ منوها با به‌روزرسانیِ نرم‌افزار تغییر می‌کنند.
قندِ خون با ساعت: هشدارِ FDA
سازمانِ غذا و داروی آمریکا در فوریه‌ی ۲۰۲۴ هشدار داد که از ساعت‌ها و انگشترهایی که ادعا می‌کنند بدونِ سوراخ کردنِ پوست قندِ خون را اندازه می‌گیرند استفاده نکنید. به گفته‌ی FDA، «هیچ ساعتِ هوشمند یا انگشترِ هوشمندی» برای این کار مجوز نگرفته است، این دستگاه‌ها «مستقیماً قندِ خون را آزمایش نمی‌کنند» و عددِ نادرست می‌تواند به دوزِ اشتباهِ انسولین یا دارو منجر شود. این هشدار به برند بستگی ندارد و شاملِ دستگاه‌های فروشگاه‌های اینترنتی هم می‌شود؛ تا اکتبرِ ۲۰۲۶ هم پس گرفته نشده است.
استثنا: ساعت‌هایی که فقط داده‌ی یک حسگرِ پیوسته‌ی قند (CGM) را نشان می‌دهند که روی پوست نصب و به زیرِ پوست وارد می‌شود. در این حالت سنجش را خودِ حسگر انجام می‌دهد، نه ساعت. قاعده‌ی ساده: بدونِ حسگرِ زیرِ پوستی، قندِ خون نیست.
فشار خون با ساعتِ ارزان: یک آزمونِ واقعی
در مطالعه‌ای که در ۲۰۲۵ منتشر شد، یک ساعتِ ارزانِ رایج با ادعای «فشار خون» (مدلِ KC08) روی ۱۰۰ بزرگسال با ۱۰۰۰ جفت سنجش، با فشارسنجِ بازوییِ Omron مقایسه شد. نتیجه:
| شاخص | نتیجه |
|---|---|
| هم‌بستگیِ فشارِ سیستولیک با فشارسنج | ۰٫۰۴ (یعنی عملاً هیچ ارتباطی) |
| هم‌بستگیِ فشارِ دیاستولیک | ۰٫۰۲- |
| دامنه‌ی خطای سیستولیک | از ۲۸ میلی‌متر کمتر تا ۳۵ میلی‌متر بیشتر |
| پراکندگیِ عددهای ساعت | ساعت برای همه تقریباً یک عدد نشان می‌داد (انحرافِ معیارِ ۵٫۹ در برابرِ ۱۵٫۲ در فشارسنج) |
| ضربانِ قلب | قابلِ اعتماد |
| اکسیژن | هم‌خوانیِ ناچیز |
نویسندگان نتیجه گرفتند این ساعت «برای استفاده‌ی بالینی توصیه نمی‌شود». به زبانِ ساده: ساعت عددی شبیهِ فشار خون نشان می‌داد که تقریباً به فشارِ واقعیِ فرد ربطی نداشت. برای بیمارِ پرفشاری، این یعنی ممکن است فشارِ ۱۷۰ را «۱۲۰» ببیند و درمانش را رها کند.
حتی ساعت‌های برندهای بزرگ هم کامل نیستند
- سامسونگ با کالیبره‌ی ماهانه با فشارسنجِ بازویی کار می‌کند؛ در یک مطالعه، فشارهای پایین را بیشتر و بالا را کمتر نشان داد و به سمتِ عددِ کالیبره گرایش داشت (راهنمای فشار خونِ گلکسی واچ).
- اپل عدد نشان نمی‌دهد و اعلانِ فشار خونش فقط ۴۱٪ مبتلایان را پیدا کرد (راهنمای اعلانِ فشار خونِ اپل واچ).
- هواوی Watch D2 و D3 کافِ بادیِ واقعی دارند و در حالتِ نشسته دقتِ قابلِ قبولی نشان داده‌اند، ولی در یک مطالعه‌ی مستقل فشارِ بالا را کمتر از واقع نشان دادند (راهنمای فشار خونِ هواوی).
- Aktiia G0، یکی از معدود دستگاه‌های مچیِ بدونِ کاف که FDA در ۲۰۲۵ تأییدش کرد، هم هر ۲۴ ساعت باید با یک کافِ بازویی دوباره کالیبره شود و فقط برای ۲۲ تا ۵۹ ساله‌ها تأیید شده است.
درسِ مهم: اگر حتی دستگاهِ تأییدشده هر روز کاف لازم دارد، ساعتی که بدونِ کاف و بدونِ کالیبره فقط با یک نور عددِ فشار نشان می‌دهد، اندازه‌گیری نمی‌کند.
انجمن‌های پزشکی چه می‌گویند؟
- انجمنِ قلبِ آمریکا (۲۰۲۶): دستگاه‌های بدونِ کافِ موجود در بازار «هنوز به اندازه‌ی کافی از نظرِ دقت و کارایی بررسی نشده‌اند» و «ممکن است برای استفاده‌ی بالینی نامناسب باشند»؛ بیماران هم اغلب بدونِ اطلاعِ پزشک از آن‌ها استفاده می‌کنند.
- انجمنِ فشار خونِ کانادا (۲۰۲۵): «هیچ‌کدام از دستگاه‌های فروخته‌شده با یک استانداردِ معتبر در شرایطِ ایستا و پویا اعتبارسنجی نشده‌اند» و فقط دستگاه‌های دارای کافِ معتبر برای تشخیص و درمانِ پرفشاری پشتیبانی می‌شوند.
- انجمنِ فشار خونِ اروپا (۲۰۲۲): دستگاه‌های بدونِ کاف را برای تشخیص یا مدیریتِ پرفشاری توصیه نمی‌کند.
- در یک آزمونِ مستقلِ ۲۰۲۴ روی سه دستگاهِ مچی (از جمله یک دستگاهِ دارای کافِ مچی)، هیچ‌کدام همه‌ی معیارهای استانداردِ ISO 81060-2 را برآورده نکردند.
نشانه‌های هشدار در تبلیغاتِ ساعت
این عبارت‌ها در آگهیِ ساعت باید شما را مشکوک کنند:
- «قندِ خون بدونِ سوزن» یا «اندازه‌گیریِ چربی و اسید اوریکِ خون»: هیچ ساعتی برای این‌ها مجوز ندارد.
- «فشار خونِ دقیق بدونِ نیاز به کالیبره»: حتی دستگاهِ مچیِ تأییدشده‌ی FDA هر روز کالیبره با کاف لازم دارد.
- «درجه‌ی پزشکی» یا «جایگزینِ فشارسنج و نوار قلب» بدونِ ذکرِ شماره‌ی مجوز.
- نوار قلب روی ساعتی که الکترودِ فلزی ندارد: نوار قلب به دو نقطه‌ی تماسِ برقی (پشتِ ساعت و انگشتِ دستِ دیگر روی دکمه یا قاب) نیاز دارد؛ ساعتی که فقط نورِ سبز دارد، نوار قلب نمی‌گیرد.
- عددهای زیادی که همیشه «طبیعی»اند: در آزمونِ ساعتِ ارزان، عددِ فشار برای تقریباً همه یکسان بود؛ ثابت بودنِ عدد نشانه‌ی سلامت نیست.
در همان آزمون، اکسیژنِ آن ساعتِ ارزان هم تقریباً هیچ هم‌خوانی‌ای با دستگاهِ مرجع نداشت، ولی ضربانِ قلبش قابلِ اعتماد بود؛ یعنی حتی در یک ساعت، دقتِ قابلیت‌های مختلف بسیار متفاوت است.
چک‌لیستِ شش‌مرحله‌ای پیش از خرید
- مجوزِ همان قابلیت را جست‌وجو کنید. در پایگاهِ 510(k) سازمانِ FDA نامِ شرکت یا محصول را جست‌وجو کنید. در اروپا دنبالِ نشانِ CE همراه با شماره‌ی چهاررقمیِ نهادِ ارزیاب و اعلامیه‌ای باشید که نامِ همان قابلیتِ پزشکی را آورده باشد؛ نشانِ CE روی بدنه‌ی ساعت معمولاً فقط ایمنیِ رادیویی و الکتریکی را پوشش می‌دهد.
- پاورقیِ سازنده را بخوانید. بسیاری از سازندگان، حتی برندهای شناخته‌شده، در پاورقی می‌نویسند «وسیله‌ی پزشکی نیست» یا «فقط برای مرجع».
- برای فشار خون، دنبالِ کاف یا کالیبره بگردید. بدونِ کاف و بدونِ کالیبره با فشارسنجِ بازویی، عددِ فشار اندازه‌گیری نیست.
- فهرستِ STRIDE BP را ببینید. این سایتِ بین‌المللی فهرستِ فشارسنج‌های اعتبارسنجی‌شده را دارد (از بیش از ۵۰۰۰ دستگاهِ بازار، حدودِ ۵۵۰ مورد تأییدشده).
- برای قند، به هشدارِ FDA توجه کنید. هر ساعت یا انگشتری که ادعای قندسنجیِ بدونِ سوزن دارد، مشمولِ هشدارِ «استفاده نکنید» است.
- دنبالِ مطالعه‌ی منتشرشده روی همان مدل باشید، ترجیحاً در افرادی شبیهِ شما (سالمندان یا بیمارانِ قلبی). دقتِ ضربان معمولاً با شدتِ ورزش کم می‌شود.
پس برای فشار و قند چه بخریم؟
- فشار خون: یک فشارسنجِ بازوییِ اعتبارسنجی‌شده (ترجیحاً از فهرستِ STRIDE BP) دقیق‌ترین و ارزان‌ترین ابزارِ خانگی است. برای تشخیصِ دقیق‌تر، پزشک ممکن است هولترِ فشار خون درخواست کند.
- قندِ خون: دستگاهِ قندسنجِ انگشتی یا حسگرِ پیوسته‌ی قند با نظرِ پزشک.
- ریتمِ قلب: اگر نوار قلب برایتان مهم است، ساعت‌هایی که برنامه‌ی نوار قلبِ دارای مجوز دارند (مثلِ اپل، سامسونگ، گوگل، گارمین و ویتینگز در کشورهای فعال)؛ و در هر حال نوار قلبِ ۱۲ لیدی نزدِ پزشک.
اگر تا حالا به عددهای ساعتِ ارزان تکیه کرده‌اید
اگر داروی فشار یا قندتان را بر اساسِ عددهای یک ساعتِ ارزان تنظیم کرده‌اید، آن را خودسرانه قطع یا عوض نکنید؛ فشار یا قندتان را با دستگاهِ معتبر اندازه بگیرید و با پزشکتان درباره‌اش صحبت کنید. هیچ ساعتِ هوشمندی سکته‌ی قلبی را تشخیص نمی‌دهد. اگر دردِ قفسه‌ی سینه، فشار یا سنگینیِ سینه، تنگیِ نفسِ ناگهانی، غش یا تپشی دارید که قطع نمی‌شود، معطل نکنید و فوراً با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرید.
پرسش‌های پرتکرار
ساعتی که می‌گوید قندِ خون می‌گیرد، دقیق است؟
نه. FDA هیچ ساعت یا انگشتری را برای سنجشِ قندِ بدونِ سوزن تأیید نکرده و توصیه می‌کند از آن‌ها استفاده نکنید.
ساعتِ ارزانِ من فشار را ۱۲۰ بر ۸۰ نشان می‌دهد؛ یعنی فشارم طبیعی است؟
نه لزوماً. در یک آزمونِ واقعی، عددِ یک ساعتِ ارزانِ رایج تقریباً هیچ ارتباطی با فشارِ واقعی نداشت. با فشارسنجِ بازویی اندازه بگیرید.
کدام ساعت واقعاً فشار خون اندازه می‌گیرد؟
ساعت‌هایی که کافِ بادیِ واقعی دارند، مثلِ هواوی Watch D2 و D3؛ و ساعت‌هایی که با فشارسنجِ بازویی کالیبره می‌شوند (سامسونگ) تخمین می‌زنند. هیچ‌کدام جای فشارسنجِ بازویی برای تشخیص را نمی‌گیرند.
نشانِ CE روی ساعت یعنی وسیله‌ی پزشکی است؟
نه لزوماً. برای قابلیتِ پزشکی باید نهادِ ارزیابِ دارای شماره‌ی چهاررقمی و اعلامیه‌ای مخصوصِ همان قابلیت وجود داشته باشد.
ساعتِ ارزان «نوار قلب» دارد؛ قابلِ اعتماد است؟
فقط اگر برنامه‌ی نوار قلبِ آن مجوزِ نهادِ نظارتی داشته باشد. بیشترِ ساعت‌های ارزان چنین مجوزی ندارند.
جمع‌بندی
ساعتِ هوشمندِ ارزان برای شمردنِ قدم، ضربان و دیدنِ روندِ خواب کاملاً مفید است. اما عددهای «فشار خون» و «قندِ خون» در ساعت‌های بدونِ کاف و بدونِ حسگرِ زیرِ پوستی اندازه‌گیری نیستند و تکیه بر آن‌ها می‌تواند خطرناک باشد. پیش از خرید چک‌لیستِ بالا را مرور کنید و برای فشار و قند، دستگاهِ معتبرِ خودش را داشته باشید.
منابع
- FDA – Do not use smartwatches or smart rings to measure blood glucose (2024)
- López-Ortiz et al. 2025 – Low-cost smartwatch BP vs Omron (Sensors)
- Cohen et al. 2026 – AHA scientific statement on cuffless BP devices (Hypertension)
- Landry et al. 2025 – Hypertension Canada statement on cuffless BP (Am J Hypertens)
- Stergiou et al. 2022 – ESH statement on cuffless BP devices (J Hypertens)
- Lunardi et al. 2024 – Wrist BP devices vs ISO 81060-2 (Clin Res Cardiol)
- FDA 510(k) database
- STRIDE BP – Validated blood pressure monitors
- Stergiou et al. 2018 – Universal standard for BP device validation (Hypertension)
این مطلب جنبه‌ی آموزشی دارد و جای مشورت با پزشک را نمی‌گیرد. برای تشخیص و درمان حتماً به پزشک مراجعه کنید.